12 ივლისი 2024, პარასკევი
მთავარისაზოგადოებარა უნდა გავითვალისწინოთ პურის შეძენისას?

რა უნდა გავითვალისწინოთ პურის შეძენისას?

“რა უნდა ვიცოდეთ მარცვლეულის გადამუშავების პროდუქტების – პური, ბურღული და მაკარონის შესახებ?”…ხორბალი
პური მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის მოსახლეობის ძირითად საკვებს წარმოადგენს. იგი, ბიოლოგიური თვალსაზრისით, აუცილებელ საკვებ პროდუქტებს მიეკუთვნება. მისი საშუალებით ადამიანი ღებულობს ნახშირწყლებს, ცილებს, ცხიმებს, მინერალურ ნივთიერებებსა და ვიტამინებს.
მსოფლიო ცივილიზაციის მთელი ისტორიის განმავლობაში პურს უდიდეს პატივს სცემდნენ. მის შესახებ ქმნიდნენ საგალობლებს. იგი ყოველთვის წმიდა და სუფთა სიცოცხლის სიმბოლოდ ითვლებოდა.

აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო არ ამოწმებს ლაბორატორიულად პურს ისევე, როგორც სხვა სასურსათო პროდუქციას განსაკუთრებული შემთხვევების გარდა.

თუ როგორ უნდა განვასხვავოთ ხარისხიანი მარცვლეულის გადამუშავების პროდუქტები – პური, ბურღული და მაკარონი უხარისხო პროდუქციისგან და რა უნდა გავითვალისწინოთ აღნიშნული პროდუქტის შეძენისას, ამის შესახებ “ამბიონს” ესაუბრა საკვები პროდუქტების ექსპერტი შალვა მელქაძე:

პურს თითქმის მთელ მსოფლიოში აცხობენ. მისი ასორტიმენტი საკმაოდ მრავალფეროვანია. პურის მოხმარების საშუალო ნორმა სხვადასხვა ქვეყნებისათვის სხვადასხვაა და 150-500 გ. ფარგლებში მერყეობს.
ამჟამად პროფილაქტიკური და დიეტური თვისებების მქონე პურის დიდი ასორტიმენტია შემუშავებული, რომლის მოხმარებასაც დიეტოლოგები სხვადასხვა პრობლემების დროს ურჩევენ: ქატოს დამატებით დამზადებული პური _ შეკრულობის, სიმსუქნისა და ჭარბი წონის დროს. ცილოვანი პური რეკომენდებულია დიაბეტიკებისათვის, ლეციტინიანი _ ათეროსკლეროზის, ანემიის, ღვიძლის დაავადებებისა და სტრესით გამოწვეული შედეგების შემცირებისათვის, იოდის შემცველი პური _ ფარისებრი ჯირკვლისა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისას, უმარილო და მცირემარილიანი პური – თირკმლების, ჰიპერტონიისა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისას.

პურიფქვილის მიხედვით არჩევენ ხორბლის, ჭვავისა და ჭვავ-ხორბლის პურს;
რეცეპტურის მიხედვით – ჩვეულებრივსა და გაუმჯობესებულს;
გამოცხობის მეთოდის მიხედვით – ფორმიანსა და ძირისას.
ხორბლის პური უმაღლესი, პირველი და მეორე ხარისხისა და ცეხვილი ფქვილისაგან ცხვება.
ჭვავის პური – ცეხვილი, გამტკიცული და კანგაცლილი მარცვლისაგან მიღებული ფქვილით, ჩვეულებრივი და გაუმჯობესებული რეცეპტურით.
ჭვავ-ხორბლის პური სხვადასხვა ხარისხისა და თანაფარდობით შერეული ხორბლისა და ჭვავის ფქვილისაგან მზადდება, თუ ჭვავის ფქვილის შემცველობა 50%-ს აღემატება, შავს მიეკუთვნება. ხორბლის პური, ჭვავისა და ჭვავ-ხორბლის პურთან შედარებით, ხასიათდება ბევრად უფრო მაღალი კალორიულობით. 100 გ. ხორბლის პური 233 კკალ, ხოლო ჭვავისა – 190.
კარგად გამომცხვარი პური ხასიათდება შემდეგი მაჩვენებლებით:
• რბილობი (პურის გული) – კარგად გამომცხვარი, ელასტიური, თითის მსუბუქად დაჭერის შემდგომ იღებს საწყის ფორმას. ხელით შეხებისას წებოვნობისა და ტენიანობის შეგრძნებას არ ტოვებს.
• გემო და სუნი უნდა იყოს დამახასიათებელი სახეობისათვის. არ უნდა აღინიშნებოდეს უცხო სუნი და გემო;
• თანაბარი ზედაპირით, ნაპრალებისა და ნახეთქების გარეშე. ძირის პურს აქვს მრგვალი, ან ოვალური ფორმა, ხოლო ფორმის პურს – საცხობი ფორმის შესაბამისი. ზედა კანი ოდნავ ამობურცულია.
• ფერი უნდა იყოს სახეობისათვის დამახასიათებელი, მაგ.: ჭვავისა და ჭვავ-ხორბლის პურის კანს აქვს ყავისფერი პრიალა ზედაპირი. განსაკუთრებით არასასურველია დამწვარი ზედაპირი, რომელიც შესაძლებელია კანცეროგენულ ნივთიერებებს შეიცავდეს;
• პურის შენახვა უნდა მოხდეს არანაკლებ +60ჩ, ჰაერის ფარდობითი ტენიანობა არ უნდა აღემატებოდეს 75%-ს.
• პურის ღუმელიდან გამოღების მომენტიდან რეალიზაციის ვადებია (არაუმეტეს): ჭვავის ნაწარმისა – არაუმეტეს 36 საათისა, ხორბლისა და ჭვავ-ხორბლის ნაწარმისა – არაუმეტეს 36 საათისა. შეფუთული პურის შენახვის ვადა 72 საათია.

რამდენიმე რჩევა მომხმარებელს:

• პური ადვილად იჭერს ტენსა და უცხო სუნს, ამიტომ იგი სხვა პროდუქტებისაგან განცალკევებით, ხის ან პლასმასის საპურეში, ან ემალის ქვაბში უნდა შევინახოთ;
• პური უფრო ნელა დაძველდება, თუ საპურეში გათლილ კარტოფილს, დაჭრილ ვაშლს ან ცოტა მარილს დავდებთ;
• შეარჩიეთ ფირმა, რომელსაც ენდობით, გახსოვდეთ, ეტიკეტზე აუცილებლად უნდა იყოს მითითებული სახეობა და მწარმოებელი.
• არ იყიდოთ პური საეჭვო ადგილებში, რადგან არაკეთილსინდისიერი მწარმოებლები, რომლებიც გამომდინარე იქიდან, რომ პურს ყოველთვის იყიდიან, იყენებენ იაფად შეძენილ ფქვილს, ცომში კი, ფქვილის უხარისხობის დასაფარად, უმატებენ ფქვილის გამათეთრებლებს, არომატიზატორებს, ხელოვნურ გამაფხვიერებლებს, რითაც საკუთარ ნაწარმს ანიჭებენ კარგ ორგანოლეპტიკურ მაჩვენებლებს, მაგრამ არც თუ ისე სასარგებლოს ხდიან ჩვენთვის.

გახსოვდეთ:

• პურის სავაჭრო ობიექტებში მოითხოვეთ პურის ხარისხის საბუთი, რომელშიც დაფიქსირებული უნდა იყოს პურის პარტიის გამოშვების თარიღი, ღუმელიდან გამოღების საათის მინიშნებით.
• შეუფუთავი პურის ყიდვისას მოითხოვეთ, რომ გამყიდველმა პური მოგაწოდოთ აუცილებლად ხელთათმანიანი ხელით, უკიდურეს შემთხვევაში – პოლიმერული აფსკით!

ბურღულიstrong>ბურღული წარმოადგენს მთელ, ან დაღერღილ მარცვალს, რომელსაც მოშორებული აქვს გარსი, ჩანასახი და ალეირონის შრე. ბურღული მაღალი კვებითი ღირებულებით ხასიათდება, რაც ქიმიური შემადგენლობით, ბიოლოგიური, ფიზიოლოგიური და ენერგეტიკული ღირებულებითა და შეთვისების უნარიანობით განისაზღვრება. გამოყენებული მარცვლის სახეობის მიხედვით, ბურღული შემდეგ სახეობებად იყოფა: ხორბლის, წიწიბურის, ბრინჯის, სიმინდის, ქერის, შვრიის და ა.შ.;
ბურღულის ბიოლოგიურ ღირებულებას მასში შეუცვლადი ამინომჟავების, ვიტამინებისა და მინერალური ნივთიერებების შემცველობა განსაზღვრავს. ყველაზე მაღალი ბიოლოგიური ღირებულებით ბარდის, წიწიბურისა და შვრიის ბურღული ხასიათდება. მანისა და Gგაშლიფული ბრინჯის გარდა, ყველა სახის ბურღულეულში უჯრედანას შემცველობა 0.4% მეტია, რის გამოც ისინი ნელა აითვისებიან და მინიმალურად გამოიყენებიან ცხიმის წარმოქმნისათვის. სიმინდის ბურღული მკვეთრად ამცირებს ნაწლავებში ლპობისა და დუღილის პროცესებს.

ბურღულის მოხმარების საშუალო დღიური ნორმა შეადგენს 44 გ-ს, რაც წელიწადში შეადგენს
14-16 კგ.
დამუშავების მეთოდის მიხედვით ბურღული იყოფა: მთელმარცვლიანი, გაშლიფვის შემდეგ დაღერღილი, გაშლიფვის გარეშე დაღერღილი, გაბრტყელებული.

ბურღულის ხარისხის შეფასება ორგანოლეპტიკური და ფიზიკურ_ქიმიური მაჩვენებლების მიხედვით ხდება. ორგანოლეპტიკურად ყველა სახის ბურღულში განისაზღვრება ფერი, სუნი, გემო. ფიზიკურ_ქიმიური მაჩვენებლებიდან ყველა სახის ბურღულში ტენიანობა, ნაცრიანობა, სარეველებისა და მეტალური მინარევების შემცველობა და ჩახარშვის უნარი ისაზღვრება.

რჩევა მომხმარებელს:

• ბურღული ჯობს შეინახოთ კარგად დახურულ კერამიკულ, მინის ან პლასმასის ქილებში, შესაძლებელია გამოიყენოთ მეტალის ქილებიც;
• ბურღულის შენახვა მაღალი ტენის შემცველ პირობებში მკვეთრად ამცირებს მისი შენახვის ვადებს;
• ბურღულის შენახვის ვადები განსხვავებულია: ხორბლის, მანის, სიმინდისა და შვრიის ბურღული ინახება 4-10 თვე, წიწიბურა – 20 თვე, ბრინჯი – 16-18 თვე, ფანტელები – 4-6 თვე, ბარდა – 20-24 თვე.
• წელიწადში 3-4-ჯერ აუცილებელია ბურღულის მარაგის შემოწმება. მწერებით დასენიანებული პროდუქტი საკვებად არ გამოიყენება;
• მიაქციეთ ყურადღება ბურღულის ფერს. ჩვეულებრივი ბრინჯი უნდა იყოს თეთრი. მოყვითალო ელფერი მისი გაფუჭების მიმანიშნებელია. დაუმუშავებელი წიწიბურა ღია ჩალისფერია მოყვითალო ან მომწვანო ელფერით, მოხალული წიწიბურა კი – ყავისფერი. მაღალი ხარისხის შვრიის ბურღული მონაცრისფრო-მოყვითალო ფერისაა, მანის – თეთრი ან კრემისფერი;
• აუცილებლად დაყნოსეთ ბურღლი. ყველა სახეობა ხასიათდება მისთვის დამახასიათებელი სუნით. დაუშვებელია სინესტის ან ობის სუნის მქონე პროდუქტის მოხმარება. თაფლის სუნი (თუ ბურღული არ არის არომატიზირებული) პროდუქტში ტკიპების გაჩენის მაუწყებელია;
• გაკვნიტეთ ბურღულის ერთ-ორი მარცვალი. საღი და ხარისხიანი პროდუქტი მოტკბო გემოსია, მხოლოდ შვრიას შესაძლებელია ჰქონდეს ოდნავ მწარე გემო.
გახსოვდეთ:
• მაღალი ხარისხის ბურღული ხასიათდება ხარშვის მცირე დროით, წონისა და მოცულობის დიდი ნამატით, კარგად გამოხატული გემოთი და სუნით.
• ყველა სახის ბურღული უნდა ინახებოდეს შენობაში, სადაც ჰაერის ფარდობითი ტენიანობა არ აღემატება 60-70%-ს, ხოლო ტემპერატურა 300 С- ს.

მაკარონიმაკარონს მსოფლიოს მოსახლეობის კვებით რაციონში დიდი წილი უკავია. იგი სამართლიანად ითვლება XX საუკუნის ერთ-ერთ ძირითად საკვებ პროდუქტად. მისი შემადგენლობა საკმაოდ მარტივია. იგი ხომ სხვადასხვა ფორმის მქონე, სპეციალური დაფქვის ფქვილისა და წყლისაგან დამზადებულ უმარილო გამშრალ ცომს წარმოადგენს?! მაგრამ მისი საყოველთაო პოპულარობა მხოლოდ ერთ საუკუნეს ითვლის. ამჟამად მაკარონის ნაწარმი პურთან, ზეთებთან, შაქართან, კვერცხთან და რძის პროდუქტებთან ერთად შეადგენს ე.წ. “სასიცოცხლოდ აუცილებელ” პროდუქტების კალათას.

ისტორიულად ცნობილია, რომ მაკარონის ნაწარმის სამშობლო იტალიაა. იგი ლიდერია მაკარონის წარმოებაში და თითქმის 2,5-ჯერ მეტ მაკარონს აწარმოებს, ვიდრე ამერიკის შეერთებული შტატები, რომელსაც მე-2 ადგილი უკავია.

მაკარონის ნაწარმის ტენიანობა მხოლოდ 13%-ია. ამიტომ ნორმალურ პირობებში შენახვისას მისი ხარისხი წელიწადზე დიდი ხნის განმავლობაში არ იცვლება. მას მთლიანად აქვს შენარჩუნებული ხორბლის კვებითი და ბიოლოგიური ღირებულება. ნატურალური მაკარონი – ეს არის მცენარეული ცილების, ამინომჟავების, კაროტინოიდებისა და B ჯგუფის ვიტამინების წყარო, რომლებიც ხარშვის შედეგადაც კი არ კარგავენ სასარგებლო თვისებებს.

ამჟამად ჩვენს ბაზარზე გამოჩნდა მაკარონი სხვადასხვა დანამატით (მელანჟი, სოიოს ფქვილი, ხორცის, ან რძის ფხვნილი, ბოსტნეულისა და ხილის პასტები და სხვა). ამ ასორტიმენტის ფერი დანამატების ფერის შესაბამისია. ხშირად ტექნოლოგიური დარღვევებისა და გამოყენებული ფქვილის დაბალი ხარისხის დასაფარავად მაკარონს დამზადების დროს უმატებენ ევროკავშირის ქვეყნებში აკრძალულ ყვითელი ფერის საღებავს – ტარტრაზინს. ასეთი კაშკაშა ფერის ნაწარმი მრავლად არის ბაზრობებზე.

რჩევა მომხმარებელს:

მაკარონის შეძენისას დააკვირდით მის გარეგნულ სახეს. თუ თქვენ მიერ ნაყიდი მაკარონი არ ხასიათდება შემდეგი თვისებებით, გირჩევთ ამ ფირმის ნაწარმს მეორედ ნუ შეიძენთ:
• მაკარონის ზედაპირი უნდა იყოს იდეალურად გლუვი (დასაშვებია მცირე ხორკლიანობა I ხარისხისათვის), ყოველგვარი ჩანართებისა და წერტილების გარეშე, ერთგვაროვანი, ფქვილის ხარისხის შესაბამისი ფერის: კრემისფერი – მაგარი ხორბლის უმაღლესი ხარისხის ფქვილის; სუფთა თეთრი – რბილი ხორბლის უმ. ხარისხის ფქვილის; თეთრი მორუხო – რბილი ხორბლის ფქვილის.
• მაკარონის ხარისხის უმნიშვნელოვანესი მახასიათებელია _ მისი მდგომარეობა მოხარშვის შემდეგ:
– ნაწარმმა არ უნდა დაკარგოს ფორმა, არ უნდა შეეწებოს ერთმანეთს, წარმოქმნას კოშტები და დასკდეს;
– ნახარში უნდა იყოს გამჭვირვალე;
– მაკარონის ნაწარმი ხარშვისას მინიმუმ 2-ჯერ მატულობს მოცულობაში.

გახსოვდეთ:
• მეწარმეები მოგების გაზრდის მიზნით სარეალიზაციოდ მაღალი ტენიანობის მქონე პროდუქტს უშვებენ. ეს კარგად ჩანს შესაფუთზე წარმოქმნილი ნამის სახით. მოერიდეთ ასეთ პროდუქციას, ვინაიდან მაღალი ტენიანობა შესაძლებელია ობის განვითარების საფუძველი გახდეს. ეს კი არც თუ ისე უვნებელია”.

ქეთი ჭელიძე

მსგავსი სტატიები

4 COMMENTS

  1. დიდი მადლობა რომ არსებობთ, ძალიან საინტერესო რჩევებია, მარხვის დროს ხშირად გვისდება მაკარონის შეძენა და უკვე ვიცი როგორ შევარჩიო ხარისხი. მადლობა ჯურნალ “ამბიონი”-ს

  2. ვინმე თუ დაინტერესებულა მომხმარებელთაგან შავი და რუხი პურის ცხობის ტექნოლოგიაზე? იცით თუ არა,რომ კოკაკოლას ქარხნიდან იყიდება ე.წ. შავი ფერის სითხე,უფერო და გემოსგარეშე,რომლითაც კოკაკოლას აზავებენ:)იგივე სითხით ზავდება პურის ცომიც,რუხი ფერის მისაღებად შედარებით ნაკლები დოზით და შავი პურის მისაღებად შესაბამისად მეტი რაოდენობის სითხე ემატება,გამოცხობის შემდეგ პურს ედება ეტიკეტი,რომ შეიცავს მრავალ ვიტამინს,არის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო და გამოიყენება დიაბეტით და ჭარბი წონით დაავადებულთათვის…
    სამწუხაროა,მაგრამ ფაქტია…

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

კატეგორიები

ახალი კომენტარები