ჯანმრთელი თმის საიდუმლო

თმასთან დაკავშირებული პრობლემები მსოფლიოში ათასობით ადამიანს აწუხებს. უმეტესობა თვლის, რომ სიმელოტე ასაკთან არის დაკავშირებული, მაგრამ მსოფლიოში ათობით მილიონი მელოტი ადამიანია, რომელთა წლოვანებაც 20 წელს არ აღემატება. თმის მდგომარეობა ორგანიზმის ზოგად მდგომარეობაზეა დამოკიდებული, მაგრამ თმის ცვენა ზოგჯერ ჯანმრთელ ადამიანსაც ეწყება. ამის მიზეზი თმის იშვიათი ვარცხნა, ბინძური სავარცხლის გამოყენება და სხვა მრავალი მიზეზი შეიძლება გახდეს. იმის გასაგებად, თუ როგორ უნდა მოვუაროთ თმას, რამდენიმე რჩევა ქ. თბილისის დერმატო-ვენეროლოგიური დისპანსერის დერმატოლოგებს – ირინა სამოკრანიანსა და სოსო კერესელიძეს ვკითხეთ:

ქალბატონო ირინა, რა სიხშირით უნდა დავიბანოთ თავი?

თმის ყოველდღიურად დაბანა, რა თქმა უნდა, არ შეიძლება. დიდი მნიშვნელობა აქვს იმასაც, წლის რომელი სეზონია. წესით, ნორმალური თმა ყოველ მე-3, მე-4 დღეს უნდა დაიბანოს, ცხიმიანი – დღეგამოშვებით. ყოველ დღე თავის დაბანა იწვევს თავის კანის გამოშრობას, რაც შეიძლება მრავალი პრობლემის, მათ შორის, ქერტლის გაჩენის მიზეზი გახდეს.

როგორ შევარჩიოთ წყლის ტემპერატურა და ჭავლის სიძლიერე?

სოსო კერესელიძე: “წყლის ტემპერატურა უნდა შეესაბამებოდეს ოთახის ტემპერატურას. ჭავლი არ შეიძლება ძლიერი იყოს. დიდხანს შამპუნის თმაზე დატოვება რეკომენდებული არ არის. ქაფი კარგად უნდა ჩამოირეცხოს წყლით”.

როგორ გავიშროთ თმა?

სოსო: “დაბანილი თმა პირსახოცით კარგად უნდა შეიმშრალოთ. არ შეიძლება ფენის ხშირი გამოყენება, რადგან ცხელი ორთქლი თავის კანს აზიანებს და თმას უფრო მტვრევადს ხდის. სუფთა ჰაერზე თმის გაშრობა საუკეთესო ვარიანტია”.

რამდენად მნიშვნელოვანია თმის სწორი ვარცხნა?

ირინა: “დღის განმავლობაში თმა რამდენჯერმე უნდა დაივარცხნოს. პირველ რიგში, აუცილებელია სწორად შეირჩეს სავარცხელი. ჯაგრისი უნდა იყოს მაგარი, მაგრამ ვარცხნისას არ აზიანებდეს თავის კანს, სავარცხელი – ყველასთვის ინდივიდუალური, რადგან არსებობს მრავალი დაავადება, რომელიც შეიძლება გადამდებიც გახლდეთ. თმის დავარცხნა უნდა დავიწყოთ ძირებიდან ბოლოებისკენ. ინდივიდუალური სავარცხლის ხმარება გამართლებულია ჰიგიენური თვალსაზრისითაც. ყოველი დავარცხნის წინ ჯაგრისი კარგად უნდა გაიწმინდოს”.

რა შეიძლება იყოს ჭაღარის გაჩენის მიზეზი ადრეულ ასაკში?

ირინა: “მიზეზი შეიძლება მრავალგვარი იყოს, მათ შორის, უმთავრესია ნერვული სტრესი, თმის ხშირი შეღებვა. საღებავში შემავალმა ქიმიურმა ნივთიერებებმა შესაძლოა გამოიწვიოს თმის სტრუქტურის დაზიანება და გაჩნდეს ჭაღარა. არსებობს სპეციალური ბალზამები, რომელთა შეღებვის წინ გამოყენებაც თმას ნაკლებად აზიანებს”.

შესაძლოა თუ არა ნერვული სტრესი გამოიწვიოს უძილობამ და ეს გახდეს თმის ცვენისა და გაჭაღარავების მიზეზი?

სოსო: “რა თქმა უნდა, შეიძლება. მშვიდი ძილი აუცილებელი პირობაა თმის ჯანმრთელობისთვის. უძილობამ შეიძლება გამოიწვიოს ემოციური დაძაბულობა. სტრესი კი, თავისთავად, თმის ერთ-ერთი მტერია”.

რა პროდუქტები უნდა შევიტანოთ კვების რაციონში იმისთვის, რომ თმაც კარგად გამოიკვებოს?

ირინა: “ყავა, ლიმონათი, ალკოჰოლი და სხვ. შეიცავენ ისეთ ნივთიერებებს, რომლებიც თმის მტრები არიან. სწორი კვება აუცილებელი პირობაა თმისთვის ისევე, როგორც მთელი ორგანიზმისთვის. მნიშვნელოვანია კვების რაციონში ჭარბი დოზით შედიოდეს რძის ნაწარმი და მცენარეული საკვები. არსებობს დამხმარე პრეპარატები, რომლებიც ეხმარებიან თმას. თმას განსაკუთრებით კარგად კვებავს ალოე”.

შეიძლება თუ არა დავაჩქაროთ თმის ზრდის პროცესი და როგორ მოვიქცეთ იმ შემთხვევაში, თუ თმის ბოლოები იყოფა?

ირინა: “თმის ზრდის დაჩქარებისთვის არსებობს პრეპარატები, ვიტამინები, სტიმულატორი შამპუნები, რაც ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს ყველა პაციენტისთვის. დაზიანებული და გაყოფილი თმა აუცილებლად უნდა მოიჭრას. არსებობს თმის ზეთოვანი ნიღბები, რომელთა გამოყენების შემთხვევაშიც მსგავსი პრობლემები ნაკლებად იჩენს თავს. თმების სწორ მოვლას ადამიანი ბავშვობიდან უნდა მიეჩვიოს”.

არსებობს მოსაზრება, რომ ქუდით სიარული იწვევს თმის ცვენას. რა სიხშირით შეიძლება მისი გამოყენება?

სოსო: “დაბალ ტემპერატურაზე უქუდოდ სიარული არ შეიძლება ისევე, როგორც ზაფხულში – ქუდით. მაღალი ტემპერატურის პირობებში საკმარისია თხელი ქუდი, რომელსაც მხოლოდ დაჩრდილვის ფუნქცია აკისრია და არ იწვევს თავის კანის გადახურებას. არსებობს სეზონური თმის ცვენაც, რომლის შემცირება ისევდაისევ ექიმის მიერ დანიშნული სწორი მკურნალობითაა შესაძლებელი”.

და ბოლოს, რა შეიძლება გახდეს სიმელოტის მიზეზი? არის თუ არა შესაძლებელი, მივმართოთ რაიმე პრევენციულ ზომებს?

ირინა: “თანამედროვე ცხოვრების დაძაბულობამ შეიძლება ხელი შეუწყოს სიმელოტის განვითარებას. ეს შეიძლება გამოიწვიოს ენდოკრინულმა ფონმა, ჰორმონალურმა, ანდროგენულმა დარღვევებმა, რაც უფრო ხშირია მამაკაცებში. ამასთან ერთად, არ უნდა დაგვავიწყდეს გენეტიკაც. ასეთ შემთხვევაში სიმელოტის თავიდან აცილება, პრაქტიკულად, შეუძლებელია”.

სოფიკო აბულაძე