მთავარი » Archive by Category

Articles in ქართული მეტყველების კულტურა

პლიაჟი თუ პლაჟი? პლიუსი თუ პლუსი?

22.06.2017 – 12:13 | 1,771 ნახვა

XIX-XX საუკუნეებში ევროპული ენებიდან მომდინარე სიტყვები ქართულში ძირითადად რუსული მეშვეობით შემოდიოდა. მათ შორისაა la და lu კომპლექსების შემცველი სიტყვები, რომლებიც რუსულმა სხვადასხვაგვარად გამოიტანა: ერთი მხრივ, ла და лу, მეორე მხრივ კი – ля და …

ბოდიშით თუ ბოდიში? კარგით თუ კარგი?

30.04.2017 – 22:43 | 4,181 ნახვა

ცნობილია, რომ ზმნებს პირველი და მეორე პირის მრავლობითში ან „თქვენობით” მიმართვისას ერთვის –თ დაბოლოება: ვწერ, წერ–ვწერთ, წერთ. იგივე დაბოლოება, უპირატესად, -თა სახით, ზოგჯერ სახელებსაც დაერთვის ნართანიანი მრავლობითის სამ ბრუნვაში (მოთხრობითში, მიცემითსა და ნათესაობითში), მაგრამ სახელობითსა …

გამოიცა ინგლისურენოვანი ბარბარიზმების ლექსიკონი

24.04.2017 – 09:45 | 1,250 ნახვა

მიმდინარე წლის 19 აპრილს, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიმართა ქართული ენის დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიება. ღონისძიებაზე წარმოდგენილი იყო ინგლისურენოვანი ბარბარიზმების ლექსიკონი.
ლექსიკონის შექმნას წინ უძღოდა მოძრაობა სახელწოდებით “არაბარბარიზმებს”, რომელიც 2016 წლის ნოემბერში, ივანე …

ქრისტე აღსდგა თუ აღდგა – რომელია სწორი ფორმა?

15.04.2017 – 00:24 | 39,879 ნახვა

აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულზე მორწმუნენი ერთმანეთს ესალმებიან შემდეგნაირად: ქრისტე აღსდგა/აღდგა! ჭეშმარიტად აღსდგა/აღდგა!. ამ ფორმებზე საზოგადოებაში არსებობს აზრთა სხვადასხვაობა, თუ რომელი არის სწორი ფორმა, ქრისტე აღსდგა! თუ ქრისტე აღდგა!?. თუ ამ საკითხს გრამატიკულად შევხედავთ, აშკარაა, რომ …

მოწამე – მოწმის მნიშვნელობა

01.04.2017 – 13:41 | 678 ნახვა

ძვ. ქართულში უმეტესად ძირშეუკუმშავი მოწამე ფორმა გამოიყენებოდა ორივე მნიშვნელობით, რომელსაც ადასტურებს გამოთქმა: ღმერთია მოწამე (ღმერთი მოწმეა, დამსწრე, მნახველი), რომელშიც მოწამე და მოწმე სიტყვები ერთნაირი მნიშვნელობისაა.
თანამედროვე სალიტერატურო ქართულში თანდათან გაიმიჯნა მო– თავსართით ნაწარმოები წამ ძირის …

რამოდენიმე თუ რამდენიმე?

06.03.2017 – 17:32 | 1,565 ნახვა

ქართული მართლწერის დამახინჯებათაგან – თვით ქართულ სიტყვებში – ყველაზე ხშირია ამა თუ იმ ხმოვნის ჭარბი ხმარება ან ერთი ხმოვნის შეცვლა მეორით.
როგორც ზეპირ, ისე წერითს მეტყველებაში ზოგიერთი ჩვენგანი სიტყვა რამდენიმეს ნაცვლად ხმარობს რამოდენიმეს. საიდან გაჩნდა …

მღერიხარ თუ მღერი? ტყუიხარ თუ ტყუი?

25.01.2017 – 17:48 | 3,114 ნახვა

ახლანდელი დროის პირველ და მეორე პირში მეშველ ზმნებს (ვარ,ხარ) დაირთავენ ერთი მხრით, მდგომარეობის აღმნიშვნელი ზმნები: ვდგავარ, დგახარ; ვზივარ, ზიხარ; ვწევარ, წევხარ, მეორე მხრით კი – მოძრაობა- გადაადგილების აღმნიშვნელი ზმნები: მივდივარ, მიდიხარ; მივრბივარ, მირბიხარ; …

სიტყვა “წამებაჲს” ეტიმოლოგია და მნიშვნელობა

11.01.2017 – 22:42 | 1,313 ნახვა

სიტყვა წამებაჲ ნაწარმოებია წამ ძირიდან და ორი მნიშვნელობით გვხვდება:
1. წამებაჲ – როგორც მარტვილობა;
2. წამებაჲ – როგორც მოწმობა; დადასტურება; წამება; ტანჯვა;
განვმარტოთ თითოეული მათგანი.
საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის ენციკლოპედიურ ლექსიკონში სიტყვა მარტვილობა შემდეგნაირადაა განმარტებული:
მარტვილობა – (ბერძ. წამება) – …

ესე თუ ასე? ესეთი თუ ასეთი? – “ქართული მეტყველების კულტურა”

09.01.2017 – 11:57 | 2,133 ნახვა

ამა თუ იმ საგნისა და მოვლენის საჩვენებლად, მასზე მისათითებლად, თუ ნაგულისხმებია პირველ პირთან სიახლოვე, ვხმარობთ შემდეგ სიტყვებს: ასე, ასევე, ასეთი, ასეთნაირი, ასეთნაირად…
როგორ გავარჩიოთ ერთმანეთისაგან სწორი და უმართებულო ვარიანტები?
მივმართოთ ტრადიციას, კერძოდ, გავიხსენოთ პოპულარული ქართული …

ეხლა თუ ახლა? – “ქართული მეტყველების კულტურა”

14.12.2016 – 13:24 | 3,759 ნახვა

თანამედროვე ქართულში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ენობრივი დარღვევაა ხმოვანთა მონაცვლეობა მითითებით სიტყვებში. სიჭრელე გვაქვს და ხშირად არ ვიცით, თუ რომელია სწორი ფორმები: ეხლა თუ ახლა, ესე თუ ასე, ესეთი თუ ასეთი, აქით თუ აქეთ, …

ვდგევარ თუ ვდგავარ? ვგევარ თუ ვგავარ? ვყევარ თუ ვყავარ? – “ქართული მეტყველების კულტურა”

23.11.2016 – 23:00 | 3,695 ნახვა

ქართულში გვაქვს ერთი წყება მდგომარეობის აღმნიშვნელი ზმნებისა, რომელნიც ახლანდელი დროის პირველი და მეორე პირის ფორმებში ირთავენ ვარ, ხარ მეშველ ზმნებს. გვაქვს: ვდგავარ, დგახარ; ვყავარ, გყავარ, მყავხარ, ჰყავხარ; ვგავარ, გგავარ, მგავხარ, ჰგავხარ. მესამე პირში კი …

მადლობა მოუხადა თუ მადლობა გადაუხადა? – “ქართული მეტყველების კულტურა”

10.11.2016 – 17:32 | 3,198 ნახვა

სულ რამდენიმე წელია, ქართულ ზეპირ მეტყველებას მოეძალა ერთი უმართებულო გამოთქმა, რომელიც განსაკუთრებით ხშირად გვესმის ტელე- და რადიოგადაცემებში, მეტადრე – ინტერვიუებში, რაც ძალზე სამწუხარო ფაქტია.
საკითხი ეხება ჩვენი ყოფითი ეტიკეტის ამსახველ, ყველასათვის კარგად ცნობილ მოარულ გამოთქმას …

მოთხოვნა და მოთხოვნილება – “ქართული მეტყველების კულტურა”

25.10.2016 – 12:20 | 755 ნახვა

სიტყვები მოთხოვნა და მოთხოვნილება ნაწარმოებია ერთი და იმავე ზმნური ფუძისაგან (თხოვ-), რომელსაც დაერთვის ერთი და იგივე ზმნისწინი (მო-) და ამ ფორმით ორივე მათგანი სახელის ფუნქციას ასრულებს წინადადებაში. აგებულებითა და მნიშვნელობით მსგავსების გამო ზოგჯერ მათ …

აღქმა და აღთქმა – “ქართული მეტყველების კულტურა”

18.10.2016 – 16:30 | 1,327 ნახვა

ბგერობრივად მსგავს და შინაარსობრივად განსხვავებულ სიტყვათა წყვილებს (პარონიმებს) შორის, რომლებიც ხშირად ერევათ ერთმანეთში, უნდა აღინიშნოს ორი ქართული სიტყვა: აღქმა და აღთქმა.
ენობრივად ეს ორივე სიტყვა სწორია, თუმცა მთავარია ვიცოდეთ ამ სიტყვების გამოყენების აუცილებლობა, რათა თავიდან ავირიდოთ …

“ქართული მეტყველების კულტურა” – ახალი რუბრიკა “ამბიონისგან”

18.10.2016 – 13:11 | 1,118 ნახვა

ინტერნეტჟურნალი “ამბიონი” პერიოდულად შემოგთავაზებთ ქართული ენის მართლწერისა და მართლმეტყველების საკითხთან დაკავშირებულ სტატიებს. მასალები განთავსდება რუბრიკაში “ქართული მეტყველების კულტურა”. ქართული ენის სიწმინდის დაცვა თითოეული ჩვენგანის ვალია. სწორედ ამიტომაც წინამდებარე რუბრიკის მიზანია მკითხველს შევთავაზოთ ყველაზე გავრცელებული …

როგორ მოვიხსენიოთ და მივმართოთ ჩვენს სულიერ მამას?

21.03.2016 – 20:50 | 7,594 ნახვა

დღეს, ხშირად გავიგონებთ სულიერ მამათა მოხსენიებისა თუ მიმართვის ფორმების უმართებულოდ ხმარებას.
ნათესაური ურთიერთობის აღმნიშვნელი სიტყვა მამა რელიგიური მნიშვნელობით ხმარებისას აღნიშნავს როგორც ღმერთს (მამა ღმერთი, მამაზეციერი), ისე მის ამქვეყნიურ მსახურს (ღვთისმსახურს) – სასულიერო პირს, ხოლო …

"ჭეშმარიტებას და თავისუფლებას სიმშვიდე მოაქვს, მშვიდობის მატარებელი სული კი სიხარულს ასხივებს"- წმ. ნიკოლოზ სერბი (ველიმიროვიჩი).