მთავარი » Archive by Category

Articles in ქართული მეტყველების კულტურა

უთქვია თუ უთქვამს? უნახია თუ უნახავს?

06.12.2017 – 14:27 | 1,202 ნახვა

ქართულ ზმნებს ზოგ ძირითად ფორმაში გარკვეული დაბოლოებები, ე.წ. თემის ნიშნები დაერთვის: –ებ (აკეთებს, აქებს), -ობ (ლაპარაკობს, ათბობს), –ი (გზავნის, შლის) და ა.შ. ზოგი ზმნა კი ამ ელემენტებს არ დაირთავს (წერს). თუ დავსვამთ კითხვას: რა …

გმადლობ(თ) თუ მადლობა?

09.10.2017 – 10:25 | 1,370 ნახვა

დღევანდელ რეალობაში ხშირად ვხვდებით უმართებულო ფორმებს, რომელსაც დაკვირვებული ადამიანი ადვილად აღმოაჩენს. ხშირ შემთხვევაში ამა თუ იმ სიტყვის მართებული ფორმები არც კი ვიცით და შეცდომაც გაუაზრებლად მოგვდის.
ეს სტატია შეეხება ზმნის ისეთ ფორმას, როგორიცაა – გმადლობ(თ) …

სამედიცინო ტერმინთა მართლწერის საკითხები

15.09.2017 – 13:59 | 305 ნახვა

ყოველი ჩვენგანი პოტენციური პაციენტია, ავადმყოფობა და მკურნალობა ჩვენი ყოველდღიური რეალობაა და ბევრი სამედიცინო ტერმინი ყოველ ფეხის ნაბიჯზე გვხვდება. მათგან ზოგიერთს დაუდევრობით ყოველდღიურად ვამახინჯებთ, რითაც გზას ვუკაფავთ და ვამკვიდრებთ შეცდომებს. გთავაზობთ ამ შეცდომების ტიპობრივ ნიმუშებს.
ყველაზე …

ავღნიშნავ თუ აღვნიშნავ? ავღწერ თუ აღვწერ?

07.09.2017 – 08:51 | 1,954 ნახვა

ქართულში მიღებული წესის მიხედვით, ზმნის ფუძეზე დართულ სხვადასხვა ნიშანს შორის ყველაზე წინ სწორედ ზმნისწინი დაისმის (აქედან მოდის მისი სახელწოდებაც). მას მოსდევს პირის ნიშნები, შემდეგ კი – სხვა დანარჩენი (მაგალითად: მი-ვ-უ-ახლოვდი, და-მ-ი-რეკა). ეს ზოგადი წესია და …

პლიაჟი თუ პლაჟი? პლიუსი თუ პლუსი?

22.06.2017 – 12:13 | 2,185 ნახვა

XIX-XX საუკუნეებში ევროპული ენებიდან მომდინარე სიტყვები ქართულში ძირითადად რუსული მეშვეობით შემოდიოდა. მათ შორისაა la და lu კომპლექსების შემცველი სიტყვები, რომლებიც რუსულმა სხვადასხვაგვარად გამოიტანა: ერთი მხრივ, ла და лу, მეორე მხრივ კი – ля და …

ბოდიშით თუ ბოდიში? კარგით თუ კარგი?

30.04.2017 – 22:43 | 4,595 ნახვა

ცნობილია, რომ ზმნებს პირველი და მეორე პირის მრავლობითში ან „თქვენობით” მიმართვისას ერთვის –თ დაბოლოება: ვწერ, წერ–ვწერთ, წერთ. იგივე დაბოლოება, უპირატესად, -თა სახით, ზოგჯერ სახელებსაც დაერთვის ნართანიანი მრავლობითის სამ ბრუნვაში (მოთხრობითში, მიცემითსა და ნათესაობითში), მაგრამ სახელობითსა …

გამოიცა ინგლისურენოვანი ბარბარიზმების ლექსიკონი

24.04.2017 – 09:45 | 1,407 ნახვა

მიმდინარე წლის 19 აპრილს, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიმართა ქართული ენის დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიება. ღონისძიებაზე წარმოდგენილი იყო ინგლისურენოვანი ბარბარიზმების ლექსიკონი.
ლექსიკონის შექმნას წინ უძღოდა მოძრაობა სახელწოდებით “არაბარბარიზმებს”, რომელიც 2016 წლის ნოემბერში, ივანე …

ქრისტე აღსდგა თუ აღდგა – რომელია სწორი ფორმა?

15.04.2017 – 00:24 | 40,829 ნახვა

აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულზე მორწმუნენი ერთმანეთს ესალმებიან შემდეგნაირად: ქრისტე აღსდგა/აღდგა! ჭეშმარიტად აღსდგა/აღდგა!. ამ ფორმებზე საზოგადოებაში არსებობს აზრთა სხვადასხვაობა, თუ რომელი არის სწორი ფორმა, ქრისტე აღსდგა! თუ ქრისტე აღდგა!?. თუ ამ საკითხს გრამატიკულად შევხედავთ, აშკარაა, რომ …

მოწამე – მოწმის მნიშვნელობა

01.04.2017 – 13:41 | 812 ნახვა

ძვ. ქართულში უმეტესად ძირშეუკუმშავი მოწამე ფორმა გამოიყენებოდა ორივე მნიშვნელობით, რომელსაც ადასტურებს გამოთქმა: ღმერთია მოწამე (ღმერთი მოწმეა, დამსწრე, მნახველი), რომელშიც მოწამე და მოწმე სიტყვები ერთნაირი მნიშვნელობისაა.
თანამედროვე სალიტერატურო ქართულში თანდათან გაიმიჯნა მო– თავსართით ნაწარმოები წამ ძირის …

რამოდენიმე თუ რამდენიმე?

06.03.2017 – 17:32 | 1,965 ნახვა

ქართული მართლწერის დამახინჯებათაგან – თვით ქართულ სიტყვებში – ყველაზე ხშირია ამა თუ იმ ხმოვნის ჭარბი ხმარება ან ერთი ხმოვნის შეცვლა მეორით.
როგორც ზეპირ, ისე წერითს მეტყველებაში ზოგიერთი ჩვენგანი სიტყვა რამდენიმეს ნაცვლად ხმარობს რამოდენიმეს. საიდან გაჩნდა …

მღერიხარ თუ მღერი? ტყუიხარ თუ ტყუი?

25.01.2017 – 17:48 | 3,296 ნახვა

ახლანდელი დროის პირველ და მეორე პირში მეშველ ზმნებს (ვარ,ხარ) დაირთავენ ერთი მხრით, მდგომარეობის აღმნიშვნელი ზმნები: ვდგავარ, დგახარ; ვზივარ, ზიხარ; ვწევარ, წევხარ, მეორე მხრით კი – მოძრაობა- გადაადგილების აღმნიშვნელი ზმნები: მივდივარ, მიდიხარ; მივრბივარ, მირბიხარ; …

სიტყვა “წამებაჲს” ეტიმოლოგია და მნიშვნელობა

11.01.2017 – 22:42 | 1,504 ნახვა

სიტყვა წამებაჲ ნაწარმოებია წამ ძირიდან და ორი მნიშვნელობით გვხვდება:
1. წამებაჲ – როგორც მარტვილობა;
2. წამებაჲ – როგორც მოწმობა; დადასტურება; წამება; ტანჯვა;
განვმარტოთ თითოეული მათგანი.
საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის ენციკლოპედიურ ლექსიკონში სიტყვა მარტვილობა შემდეგნაირადაა განმარტებული:
მარტვილობა – (ბერძ. წამება) – …

ესე თუ ასე? ესეთი თუ ასეთი? – “ქართული მეტყველების კულტურა”

09.01.2017 – 11:57 | 2,820 ნახვა

ამა თუ იმ საგნისა და მოვლენის საჩვენებლად, მასზე მისათითებლად, თუ ნაგულისხმებია პირველ პირთან სიახლოვე, ვხმარობთ შემდეგ სიტყვებს: ასე, ასევე, ასეთი, ასეთნაირი, ასეთნაირად…
როგორ გავარჩიოთ ერთმანეთისაგან სწორი და უმართებულო ვარიანტები?
მივმართოთ ტრადიციას, კერძოდ, გავიხსენოთ პოპულარული ქართული …

ეხლა თუ ახლა?

14.12.2016 – 13:24 | 5,515 ნახვა

თანამედროვე ქართულში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ენობრივი დარღვევაა ხმოვანთა მონაცვლეობა მითითებით სიტყვებში. სიჭრელე გვაქვს და ხშირად არ ვიცით, თუ რომელია სწორი ფორმები: ეხლა თუ ახლა, ესე თუ ასე, ესეთი თუ ასეთი, აქით თუ აქეთ, …

ვდგევარ თუ ვდგავარ? ვგევარ თუ ვგავარ? ვყევარ თუ ვყავარ?

23.11.2016 – 23:00 | 4,003 ნახვა

ქართულში გვაქვს ერთი წყება მდგომარეობის აღმნიშვნელი ზმნებისა, რომელნიც ახლანდელი დროის პირველი და მეორე პირის ფორმებში ირთავენ ვარ, ხარ მეშველ ზმნებს. გვაქვს: ვდგავარ, დგახარ; ვყავარ, გყავარ, მყავხარ, ჰყავხარ; ვგავარ, გგავარ, მგავხარ, ჰგავხარ. მესამე პირში კი …

მადლობა მოუხადა თუ მადლობა გადაუხადა?

10.11.2016 – 17:32 | 3,918 ნახვა

სულ რამდენიმე წელია, ქართულ ზეპირ მეტყველებას მოეძალა ერთი უმართებულო გამოთქმა, რომელიც განსაკუთრებით ხშირად გვესმის ტელე- და რადიოგადაცემებში, მეტადრე – ინტერვიუებში, რაც ძალზე სამწუხარო ფაქტია.
საკითხი ეხება ჩვენი ყოფითი ეტიკეტის ამსახველ, ყველასათვის კარგად ცნობილ მოარულ გამოთქმას …

მოთხოვნა და მოთხოვნილება – “ქართული მეტყველების კულტურა”

25.10.2016 – 12:20 | 996 ნახვა

სიტყვები მოთხოვნა და მოთხოვნილება ნაწარმოებია ერთი და იმავე ზმნური ფუძისაგან (თხოვ-), რომელსაც დაერთვის ერთი და იგივე ზმნისწინი (მო-) და ამ ფორმით ორივე მათგანი სახელის ფუნქციას ასრულებს წინადადებაში. აგებულებითა და მნიშვნელობით მსგავსების გამო ზოგჯერ მათ …

აღქმა და აღთქმა – “ქართული მეტყველების კულტურა”

18.10.2016 – 16:30 | 1,478 ნახვა

ბგერობრივად მსგავს და შინაარსობრივად განსხვავებულ სიტყვათა წყვილებს (პარონიმებს) შორის, რომლებიც ხშირად ერევათ ერთმანეთში, უნდა აღინიშნოს ორი ქართული სიტყვა: აღქმა და აღთქმა.
ენობრივად ეს ორივე სიტყვა სწორია, თუმცა მთავარია ვიცოდეთ ამ სიტყვების გამოყენების აუცილებლობა, რათა თავიდან ავირიდოთ …

“ქართული მეტყველების კულტურა” – ახალი რუბრიკა “ამბიონისგან”

18.10.2016 – 13:11 | 1,305 ნახვა

ინტერნეტჟურნალი “ამბიონი” პერიოდულად შემოგთავაზებთ ქართული ენის მართლწერისა და მართლმეტყველების საკითხთან დაკავშირებულ სტატიებს. მასალები განთავსდება რუბრიკაში “ქართული მეტყველების კულტურა”. ქართული ენის სიწმინდის დაცვა თითოეული ჩვენგანის ვალია. სწორედ ამიტომაც წინამდებარე რუბრიკის მიზანია მკითხველს შევთავაზოთ ყველაზე გავრცელებული …

"ქრისტე ღმერთი სიბრძნითა და თავმდაბლობით იცნეს"- ბერი გაბრიელი სალოსი.